Mızıkacı,
F. Müfredat (Critical Pedagogy Dictionary: Curriculum) Eleştirel Pedagoji
Dergisi (Journal of Critical Pedagogy) Issue 51-52, 2017.
Müfredat
Latince
kökenli curriculum sözcüğünün Türkçe
karşılığı olarak kullanılan müfredat Arapça’da fert kökünden gelen tek tek
maddelerin sıralanması, dizilmesi, listelenmesi anlamındadır. Eğitim
programları, curriculum (müfredat)
kavramının isim yani eylem ifade etmeyen bir anlamda kullanıldığı pozitivist
anlayış ile currere (koşmak)
kavramının eylem anlamında kullanıldığı pozitivizm sonrası yaklaşımlar
açısından incelenmelidir. Bu iki kavram eğitim programlarında edilgenlik ve
etkenlik temelinde farklılaşan yaklaşımları temsil ederler. Currere’nin tüm sözlük anlamları eylem
içerir; Pinar’ın (1975) bu kavramı kasıtlı olarak kullanması eğitim programları
alanında yeni bir yaklaşımın da başlangıcıdır. Curriculum kavramı, pozitivist düşünceye dayanan rasyonel,
bilimsel, doğrusal ve teknik işlemler dizisi yoluyla “program geliştirme”
anlayışını temsil eden, uygulamaya dayalı bir disipline aittir. Diğer yandan, currere anlama, yaşama ve oluşturma
eylemlerini içerir. Curriculum
öğreneni edilgen kılarken currere
etkin kılar. Currere bir metin olarak
düşünülecekse ancak otobiyografik ve aynı zamanda politik bir metin olabilir.
Bu metin öğrencinin birlikte ve tek başına eylemliliğini içeren “sosyal” bir
öznelliğe dayanır. Curriculum
nesneldir, dışarının (bireyin dışındaki bilgiler) bilgisidir; currere özneldir, “kendi”nin bilgisidir.
Curriculum geliştirilecek bir metin,
bir plan, bir projedir; çocuk için iyinin ve doğrunun ne olduğuna yetişkinin
dünyasında cevap aranmasıdır; currere
ise anlama eyleminin kendisidir; cevaplar çocuk tarafından çocuğun dünyasında
aranır. Bu yönüyle currere günümüzün
demokratik toplumunda bireyin kendi anlamlarını oluşturduğu eğitimsel
deneyimlerle ilgili otobiyografik bir yansıtmadır; bireyin kendisiyle karmaşık
konuşmaları ile süregelen bir “kendini anlama” projesidir. Böylece birey,
bozulan inançların onarıldığı ve manevi disiplinin yeniden kazanıldığı yeni bir
kamu alanının inşasına yönelir. Geriye doğru düşünerek geçmişi anlama, ileriye
doğru bakarak geleceği tahayyül etme ve böylece şimdiki “kendi”in çözümlemedir”
(Pinar, 2004; 4-5). Pinar’a göre currere
aynı zamanda “şimdi”nin kâbusundan uyanmamızı da sağlayacaktır. Şimdinin
kâbusu, eğitimcilerin eğitimin örgütsel ve entelektüel yapısının temeli olan
eğitim programı üzerinde kontrolünün bulunmamasıdır. Örneğin, hesap
verilebilirlik (accountability) gibi bir uygulama, çocuğun öğrenmesinden,
kendisini ya da ailesini değil de öğretmeni sorumlu tutmaktadır. İşte bu yüzden
eğitimcinin eğitim programı üzerinde dört aşamalı bir düşünme eylemi
gerçekleştirmesi gerekir: 1) geçmişi anlamak 2) geleceği düşlemek 3) şimdi ve
“burada”yı çözümlemek/kavramsallaştırmak ve 4) bu üçünün sentezlenmesiyle yeni bir
düşünme biçimi oluşturmak (Pinar, 1975; 6-13). Bu yeniden kavramsallaştırma (reconceptualization) süreci eğitim programını
zamanın ilişkisel diyalektiği ile açıklamaktadır. Pinar’da currere ile açıklanan Freire’de kişinin kendi toplumsal gerçekliği
hakkında oluşturduğu eleştirel bilinçlenmedir (conscientização, Por.). Bu tür bir bilinçlenme için gerekli olan
özgürleştirici bilme ve bunun eyleme dönüştürülmesi ise praxistir (Por.). Praxis
problem kurma (problem posing) ve
diyalog (diaologue)a dayanır. Problem
kurma sürecinde öğretmen ve öğrenciler yaşadıkları dünyadan ve materyal
gerçeklikle ilgili kritik soruları sorarlar ve daha sonra bu gerçekliği
değiştirmek için hangi eylemlerin gerektiği konusunda eleştirel yansıtma yaparlar.
İşlevsel olarak problem kurma problemle ifade edilen gerçekliğin öğrenciler tarafından
kodlanması ve çözümlenmesi sürecidir (Au, 2009; 222). Diyalog Freire’de bilinen
anlamında değildir; güven, sevgi, saygı ve bağlılığın ön koşul olduğu bir
ortaklıktır; herkes önce kendisinin ne bildiğini sorar; diyalog boyunca var
olan düşüncelerinin değişeceğini ve yeni düşünceler yaratılacağını bilir
(http://freire.org/paulo-freire/concepts-used-by-paulo-freire). Özetle praxis herkesin (onu dönüştürmek üzere)
kendi gerçekliğinin eleştirel analizini yapmasıdır. Düşünsel eylem
vazgeçilmezdir çünkü gerçekliği değiştirmek ancak bununla mümkündür. Bu yönüyle
praxis, currere’de tanımlanan eylemin kendisinden öte toplumsaldır, eleştireldir
ve özgürleştiricidir (Gadotti, 1996).
Kaynaklar:
Au,
W. (2009). Fighting with the text: Contextualizing and recontextualizing
Freire’s Critical Pedagogy (221-231). The
Routledge International Handbook of Critical Education (eds. Apple, M. W,
Au, W. & Gandin, L.A). New York: Routledge.
Gadotti,
Moacir (1996). Pedagogy of Praxis; A
Dialectical Philosophy of Education. State University of New York Press.
Pinar,
W. (1975). “The method of currere”. Paper presented at the Annual Meeting of
the American Research Association (Washington, D. C., April 1975).
Pinar,
W. (2004). What Is Curriculum Theory?
New Jersey: Lawrence Erlbaum.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder